De leerling uit groep 7 pakt ‘cactus’ en ‘camera’ uit de woordenpot en fronst zijn wenkbrauwen. “Ze beginnen allebei met een c.” Hij lijkt niet tevreden met zijn eigen antwoord en denkt even verder na.
“Een camera waarmee je foto’s maakt van een cactus?” zegt hij wat onzeker. Ik knik bemoedigend. “Dat zou kunnen. Kun je nog iets bedenken?”
Hij denkt even na. “Misschien een camera met een cactusprint? Of… een cactus die model staat voor een foto. Zoals bij een fotoshoot.” Na een korte stilte verschijnt er een grijns: “Of een foto van een cactus die op z’n kop staat!” Hij begint te lachen bij het idee.
We bouwen samen verder. Hoe zou een cactus zich voorbereiden op een fotosessie? Z’n stekels netjes recht, goed belicht… De lol zit niet alleen in de ideeën, maar ook in het samen blijven zoeken.
Op zo’n moment zou een buitenstaander kunnen denken: “Gezellig, maar wanneer gaan ze nu leren?” Precies daar zit de kern van ons vakmanschap. Ik weet namelijk dat we hier niet zomaar een spelletje spelen. We zijn bezig met de motor van leesbegrip: het actief leggen van verbanden.
Ik zie een leerling die stopt met oppervlakkig scannen (de beginletter C) en start met visualiseren. Hij bouwt een mini-situatiemodel van twee losse begrippen. Als ik nu zou kiezen voor het eindeloos oefenen van vraagstellingen omdat de toets eraan komt, sla ik deze belangrijke stap over.
Ik leg hem uit wat er zojuist in zijn hoofd gebeurde. “Merk je dat je eerst aan de letters dacht en daarna pas een plaatje maakte? Dat is precies wat je bij een tekst ook moet doen. Je brein moet aan het werk om de woorden aan elkaar te knopen.”
Hij knikt. “Dus als ik tijdens het lezen afdwaal, moet ik eigenlijk weer even die camera en de cactus erbij pakken? Gewoon zelf een plaatje maken?” “Klopt. Dat is metacognitie: weten hoe jouw brein werkt en jezelf terugsturen naar de inhoud.”
Vakmanschap is durven vertrouwen op deze oefeningen, omdat je weet dat ze het fundament leggen voor alles wat daarna komt.
🏅 ➡️ Jouw vakmanschap is het belangrijkste instrument in de begeleiding. Zorg dat je gereedschapskist gevuld is met kennis over het werkgeheugen, cognitieve belasting en tekstverwerking. Bijvoorbeeld door de e-cursus LeesInzicht, van woorden naar wereld in het brein (of een losse module ervan) te volgen! Kijk hier voor meer informatie: https://leesinzicht.nu/product/e-cursus-leesinzicht/