Speciaal voor jou als lezer van het LeesInzicht Bericht licht ik een oefening uit een van de LeesInzicht Inspiratieboeken uit.
Dit keer de “Vergelijkoefening”, blz. 68-69 in het Inspiratieboek Controleren. Deze maand schrijf ik over denken en ordenen tijdens het lezen, en vergelijken is een van de meest directe manieren om informatie een plek te geven ten opzichte van andere informatie.
De opdracht is eenvoudig. Je leerling kiest twee dingen die te maken hebben met het onderwerp waar hij op dat moment over leest. Leest hij over leeuwen, dan kan het vergelijk-dier een tijger zijn, of een luipaard. En bij VO-leerlingen is het misschien wel een lastiger onderwerp. Help je leerling wel kiezen.
Eerst zoekt hij de verschillen en schrijft die naast elkaar op: links het ene onderwerp, rechts het andere. Daarna komen de overeenkomsten in het onderste vak. Hoe meer de twee op elkaar lijken, des te lastiger wordt het.
Waar het om draait, is wat er in het hoofd gebeurt. Wie een leeuw met een tijger vergelijkt, moet zijn beeld van de leeuw tegendat van de tijger aanhouden. Daag je leerling ook uit om niet alleen te “kijken” maar ook na te denken over gedrag, leefsituatie enz. Dan blijkt vaak dat dat beeld minder scherp is dan hij dacht. Leeft een tijger eigenlijk ook in een groep? Eten ze andere dingen? Dat is het controleren in deze oefening: je leerling merkt zelf waar zijn kennis ophoudt. Maar vooral ordent hij. De overeenkomsten vormen samen een groep, de verschillen laten zien waar de twee uit elkaar lopen.
Het gaat (zeker) niet om een volledig overzicht, maar om het denkwerk. Bespreek vooral de bijzondere verschillen samen en verwijs later tijdens het lezen terug naar de oefening: als een tekst twee dingen naast elkaar zet, kan je leerling dezelfde vraag stellen. Waar lijken ze op elkaar, en waar niet? Is hij eraan toe, laat hem dan tegelijk naar verschillen en overeenkomsten zoeken.
Wil je meer weten over hoe ordenen en controleren samen een rol spelen bij leesbegrip, en hoe je je leerlingen daarmee helpt om beter te begrijpen wat ze lezen? Kijk dan eens bij de online cursus.