De leerling leest de tekst wel. Hij begrijpt er alleen weinig van.
Je herkent het moment waarop een leerling vlot door een tekst leest en er daarna niets zinnigs over kan zeggen. In één cursusdag leer je zien wat daar precies misgaat, en wat je eraan doet.
Bekijk de cursusdagCRKBO-geregistreerd · LBRT-geaccrediteerd · kleine groep, max 16 deelnemers
Je hebt het al geprobeerd. En toch verandert er weinig.
Ik zit vaak genoeg zelf met een leerling aan tafel om het patroon te herkennen. Een tekst over warmbloedige dieren, drie keer gelezen, en de vraag "waar ging dit over?" levert een schouderophalen op. Niet omdat de leerling niet kan lezen. Wel omdat er iets in het denken tijdens het lezen niet gebeurt.
Je hebt vast al het een en ander geprobeerd. Een leesbegripsmethode met vaste stappenplannen. Vragen bij de tekst, extra oefenteksten, een woordenschatprogramma erbij. Bij sommige leerlingen werkt dat, tot op zekere hoogte. Bij de leerlingen die het het hardst nodig hebben, blijft het resultaat mager. Ze passen de strategie toe zoals afgesproken, en begrijpen de tekst nog steeds niet echt.
Ondertussen zoek je naar verdieping. Je leest artikelen, volgt een webinar, praat met collega's. Vaak kom je dezelfde tips weer tegen: meer voorspellen, meer samenvatten, meer vragen stellen. Bruikbaar, maar het raakt niet aan waar het volgens jou eigenlijk misgaat. Je hebt het gevoel dat je iets over het hoofd ziet.
Leesbegrip is geen antwoord geven. Het is een beeld bouwen.
De vragen bij een tekst, zoals in de meeste methodes en toetsen, meten maar één ding: of een leerling op dat moment een antwoord produceert. Ze laten niet zien wat er tijdens het lezen zelf in het hoofd van de leerling gebeurt, en ontwikkelen dat proces ook niet.
Leesbegrip is een denkproces waarin losse woorden en zinnen samenkomen tot een samenhangend beeld: een situatiemodel. Dat beeld ontstaat doordat de leerling wat er in de tekst staat, verbindt met alles wat er al in zijn relationeel netwerk zit: kennis, ervaringen, taal, gevoel. Zonder die verbinding blijft een tekst een rij letters die netjes wordt uitgesproken, zonder dat er een wereld achter opdoemt.
Het hûh-moment is geen falen van de leerling. Het is het moment waarop je precies ziet waar je moet beginnen.
Dat is meteen ook waarom losse strategieën zo vaak tegenvallen. Een stappenplan leert een leerling wat hij moet doen, niet hoe hij moet denken. Zodra de tekst iets lastiger wordt, valt de strategie weg en blijft het denken achter.
Drie lagen, en je moet ze alle drie kunnen zien
Grip krijgen op leesbegrip vraagt niet om nóg een lijst strategieën. Het vraagt om zicht op drie lagen die samen bepalen hoe een leerling zich ontwikkelt.
De kernvaardigheden
Visualiseren, verbinden en controleren: de drie vaardigheden die een lezer actief inzet tijdens het lezen. Dit is de laag waar je als begeleider het meest zichtbaar mee werkt.
De cognitieve fundamenten
Werkgeheugen, informatieverwerking, afgeleid relationeel redeneren en metacognitie: de processen die onder de kernvaardigheden liggen en ze mogelijk maken.
De visie
De ontmoeting tussen de tekst en de leefwereld van het kind, waarbij het relationeel netwerk voortdurend wordt uitgebreid en verfijnd.
Eén dag, en je kijkt niet meer op dezelfde manier naar een leerling die vastloopt
De basiscursus geeft je een compleet beeld van hoe leesbegrip werkt: hoe kinderen lezen vanuit hun eigen ervaring, welke rol het werkgeheugen speelt en hoe het relationeel netwerk bijdraagt aan dieper begrip. Je oefent direct met de drie kernvaardigheden in je eigen praktijk.
- Je legt uit hoe leesbegrip werkt vanuit het werkgeheugen en het relationeel netwerk
- Je herkent en zet de drie kernvaardigheden in bij je leerlingen
- Je herkent een hûh-moment en gebruikt het als startpunt van je begeleiding
- Je onderbouwt je aanpak vanuit de werking van het brein
Basiscursus
De essentie van leesbegrip, in één cursusdag.
- Het boek LeesInzicht, van woorden naar wereld in het brein
- LeesInzicht tas met map en schrijfmateriaal
- Digitale toegang tot de LeesInzicht bibliotheek
- Koffie, thee, lekkers en een goede lunch
- Certificaat met 10 LBRT-accreditatiepunten
Wat er verandert in je begeleiding
Professionals die de basiscursus volgen, merken vaak dezelfde soort verschuiving in hun dagelijkse werk terug.
Wat andere professionals zich ook afvragen
?We doen op school al veel aan begrijpend lezen.
Veel aandacht besteden aan leesbegrip is niet hetzelfde als grip hebben op het denkproces erachter. De cursus vervangt je methode niet, maar laat zien wat een methode niet zichtbaar maakt: wat er in het hoofd van de leerling gebeurt tijdens het lezen zelf.
?Past dit binnen mijn tijd en planning?
Het is één cursusdag, van 9:30 tot 16:00 uur. Wat je leert, is vanaf de volgende schooldag direct toepasbaar naast wat je al doet.
?Is dit niet te theoretisch?
De aanpak is wetenschappelijk gefundeerd, onder meer op het werk van onderzoekers als Baddeley, Sweller en Kintsch, maar de cursusdag zelf is praktijkgericht. Je oefent met je eigen casuïstiek, niet met abstracte modellen alleen.
?Werkt dit ook bij onze doelgroep?
De aanpak is ontwikkeld voor leerlingen van 8 tot 18 jaar en is bedoeld voor professionals in onderwijs en zorg: RT'ers, leerkrachten, IB'ers, logopedisten en leesspecialisten.
?Is dit weer een nieuwe hype?
LeesInzicht is niet nieuw. Elvira Pont werkt sinds 2001 aan leesbegrip en dyslexiezorg, met Obalo tussen 2009 en 2019 met een team van tien tot vijftien RT'ers en orthopedagogen.
?Hoe meetbaar is het effect?
Eerlijk gezegd is het effect lastig in één toetsscore te vangen, en dat is precies het punt: leesbegrip laat zich niet volledig vangen in een score. Wat je wel merkt, is hoe een leerling over een tekst praat, en of hij zelf verbanden begint te leggen.
?Past dit bij onze onderwijsvisie of methode?
De aanpak is geen methode die je moet volgen, maar een manier van kijken die naast elke methode werkt, het liefst met rijke teksten.
?Is dit niet te veel extra werk?
Het is geen aparte taak naast je begeleiding, maar een andere blik op wat je al doet. Je stelt andere vragen tijdens hetzelfde gesprek dat je toch al voert.
Twee vervolgstappen
Over Elvira Pont
Ik ben remedial teacher en psychodiagnostisch specialist, en werk sinds 2001 aan leesbegrip en dyslexiezorg vanuit Obalo in Raalte. LeesInzicht is de aanpak die ik in die jaren ontwikkelde: wetenschappelijk gefundeerd en direct toepasbaar in de klas of de praktijk.
Klaar om het hûh-moment anders te bekijken?
Eén cursusdag in Raalte, met een kleine groep professionals die hetzelfde tegenkomen als jij.
CRKBO-geregistreerd · LBRT-geaccrediteerd
LeesInzicht (onderdeel van Obalo)
Vrieswijk 1
8103 PB Raalte
0572-850400
elvira@leesinzicht.nu