❓Vaak gevraagd bij leesbegrip: “Geldt die zomerdip ook voor leesbegrip, of alleen voor technisch lezen?”
RT’ers en leerkrachten maken zich terecht zorgen over de “summer slide”, oftewel de zomerdip bij lezen1. Elk jaar worden ouders weer gewaarschuwd: leerlingen vallen na de zomervakantie terug als ze niet blijven lezen.
In Nederland is nauwelijks onderzoek gedaan naar het bestaan van de zomerdip en veel van wat over de zomerdip wordt gezegd, berust op Internationaal (vooral Amerikaans) onderzoek dat niet zomaar naar onze veel kortere zomervakantie te vertalen is.
Decoderen en vloeiendheid zijn wel vaardigheden die je onderhoudt door te oefenen, en zonder dat oefenen kunnen ze wat wegzakken. Dat is wel vaak wat leerkrachten zien na een vakantie. Al geldt dat zeker niet voor elk kind: bij kinderen die thuis in een taalrijke omgeving opgroeien, lijkt de leesvaardigheid in de zomer soms juist te verbeteren.
Hoe dan ook, leesbegrip werkt anders dan technisch lezen en ik heb geen enkel onderzoek kunnen vinden dat dit mogelijke verlies rechtstreeks heeft gemeten. Leesbegrip steunt op het relationele netwerk: de kennis, woordenschat, ervaringen en verbanden die een kind meebrengt naar een tekst en dat netwerk kan in de zomer gewoon doorgroeien. Sterker nog: kinderen komen in de zomer vaak op nieuwe plekken, ontmoeten andere mensen en bouwen nieuwe ervaringen op. Dit vergroot het netwerk en ook vaak de nieuwsgierigheid, zelfs zonder dat er een tekst en bijbehorende vragen aan te pas komen.
De zomer is daarmee eigenlijk geen verliesperiode voor leesbegrip, maar juist vooral een kans om het netwerk te voeden.
🌍 Ik leer professionals hoe ze het relationele netwerk van hun leerlingen kunnen vergroten en verfijnen. Leesbegrip is namelijk geen verzameling trucs en strategieën, maar het bouwen van een wereld in je brein. En we helpen leerlingen door ze te leren nadenken over wat ze lezen. Wil je daar meer over leren? Kijk bijvoorbeeld eens naar de module “LeesInzicht in Vogelvlucht” van de LeesInzicht e-cursus:
1Nederlandse organisaties zoals Stichting Lezen en de Inspectie van het Onderwijs regelmatig naar het risico van een leesdip in de zomervakantie. Opvallend is dat zij daarbij vooral steunen op internationale onderzoeken, zoals de meta-analyse van James S. Kim en collega’s. Stichting Lezen schrijft expliciet dat vooral kinderen uit minder taalrijke omgevingen tijdens de vakantie minder vooruitgaan of achteruitgaan, maar baseert die conclusie grotendeels op Amerikaans onderzoek.